Home / Ngữ văn / Ngữ văn lớp 7 / Cảm nghĩ về bài thơ Bài ca Côn Sơn của Nguyễn Trãi

Cảm nghĩ về bài thơ Bài ca Côn Sơn của Nguyễn Trãi

Cảm nghĩ về bài thơ Bài ca Côn Sơn của Nguyễn Trãi – Bài làm 1

Sau chiến thắng, không được tin dùng, ông lui về quê ngoại làm lều cỏ trên núi Côn Sơn ở ẩn. Bài ca Côn Sơn, bài thơ ca ngợi cảnh đẹp thiên nhiên và bày tỏ tâm sự của mình có lẽ đã được Nguyễn Trãi sáng tác trong thời khoảng này. Tuy phải xa lánh triều đình nhưng ông luôn canh cánh bên lòng hoài bão được mang tài trí ra giúp dân, giúp nước.

Phần trích giảng in trong sách giáo khoa là đoạn mở đầu bài thơ chữ Hán vừa nói đã được dịch ra thơ lục bát. Đoạn này chủ yếu ca ngợi cảnh đẹp trên núi Côn Sơn.

Bằng lối đặc tả, tám câu thơ đã làm nên một bức tranh thủy mặc đầy sảng khoái, biểu hiện sự quan sát đầy tinh tế, sự cảm nhận đầy sâu lắng của thi nhân, của tâm hồn một trang hiền sĩ tưởng như không vướng bận bụi trần. Nổi lên trên những đường nét chấm phá hữu tình là suối, là đá, là cây. Suối hiện ra bằng âm thanh róc rách của tiếng đàn trời:

Côn Sơn suối chảy rì rầm
Ta nghe như tiếng đàn cầm bên tai

Đá hiện ra với những trận mưa dội lên đá và những tưởng lớp rêu xanh biếc êm ái phủ lên bề mặt, khiến tác giả ngồi lên như ngồi trên thảm chiếu hoa

Côn Sơn có đá rêu phơi
Ta ngồi trên đá như ngồi chiếu êm.

Cây hiện lên trong một bức tranh mênh mông trải rộng ra tít tắp những trúc, những thông:

Trong ghềnh thông mọc như nêm
Tìm nơi bóng mát ta lên ta nằm
Trong rừng có bóng trúc râm
 Dưới màu xanh mát ta ngâm thơ nhàn.

Người đọc tha hồ mà tưởng tượng theo sự gợi mở của tác giả. Cây thông đứng reo giữa trời chịu rét là hình ảnh bất khuất của bậc anh hùng. Trúc “tiết trực tâm hư” dầu ở đâu, lúc nào cũng tươi tốt, là dáng dấp từ ngàn xưa của người quân tử. Cây cao tán rợp gợi dáng lọng che. Tiếng đàn suối nhắc nhở nhã nhạc. Thảm êm, lối trúc nhắc nhở triều đình. Phải chăng theo Nguyễn Trãi, thà làm thảo mộc vô tri còn hơn làm trang tài trí mà phải mang thân cúi luồn quản gian nịnh?

Thấp thoáng trong từng câu chữ của đoạn thơ là bóng dáng đầy tìm cách an hưởng thú nhàn của tác giả. Thực ra đó chỉ là bề ngoài. Bên trong tâm hồn Nguyễn Trãi lúc nào cũng "đêm ngày cuồn cuộn nước triều dâng" lo dân, thương nước. Chính vì vậy, khi Lê Thái Tông thấu hiểu lòng ông, mời ông trở lại triều đình, ông lại hăng hái về triều kề vai gánh vác việc dân việc nước.

Cảm nghĩ về bài thơ Bài ca Côn Sơn của Nguyễn Trãi – Bài làm 2

Côn Sơn là một danh lam thắng cảnh, một di tích lịch sử nổi tiếng của đất nước ta. Nhắc đến Côn Sơn chắc hẳn mọi người, đặc biệt là các bạn yêu thơ không thể nào quên bài thơ “Côn Sơn Ca” nổi tiếng của Nguyễn Trãi. Trong đó có một đoạn mà em thấy rất thích:

Xem thêm:  Thuyết minh về con trâu của làng quê Việt Nam

“ Côn Sơn suối chảy rì rầm
Ta nghe như tiếng đàn cầm bên tai.
Côn Sơn có đá rêu phơi
Ta ngồi lên đá như ngồi chiếu êm.
Trong ghềnh thông mọc như nêm,
Tìm nơi bóng mát ta lên ta nằm.
Trong rừng có trúc bóng râm,
Trong màu xanh mát ta ngâm thơ nhàn.”

Trước hết, em vô cùng ấn tượng về khung cảnh thơ mộng hữu tình của Côn Sơn qua ngòi bút giàu màu sắc hội họa của Nguyễn Trãi. Lần lượt khung cảnh của Côn Sơn với rừng thông, núi đá đã hiện ra trước mắt em khiến em say mê, thích thú:

“Côn Sơn suối chảy rì rầm
Ta nghe như tiếng đàn cầm bên tai.
Côn Sơn có đá rêu phơi
Trong ghềnh thông mọc như nêm,
Trong rừng có trúc bóng râm,”

Nghệ thuật lấy động tả tĩnh đã gợi không gian yên ắng, tĩnh lặng, chỉ nghe được tiếng suối chảy rì rầm, đều đều vọng lại từ xa. Nguyễn Trãi đã sử dụng gam màu xanh làm chủ đạo: màu xanh của rêu đá rồi màu xanh cả rừng thông, trúc. Tất cả gợi nên khung cảnh thiên nhiên thơ mộng. Nghệ thuật gợi nhiều hơn tả đã tái hiện khung cảnh thiên nhiên khoáng đạt, thanh tĩnh, đẹp đẽ, nên thơ, có âm thanh tiếng suối, có bàn đá rêu phơi,có màu xanh bạt ngàn của rừng thông và trúc. Đoạn thơ đã khơi gợi trong em lòng yêu mến, tự hào về cảnh đẹp Côn Sơn nói riêng và cảnh đẹp đất nước nói chung. Không chỉ vậy, Nguyễn Trãi còn sáng tạo nên một loạt hình ảnh so sánh khiến em rất thích:

“Côn Sơn suối chảy rì rầm
Ta nghe như tiếng đàn cầm bên tai.
(…)
Ta ngồi trên đá như ngồi chiếu êm.
Trong ghềnh thông mọc như nêm

Hình ảnh so sánh mới lạ đã gợi khung cảnh khoáng đạt, tĩnh lặng. Trong đó, em thích nhất hình ảnh so sánh: “ tiếng suối như tiếng đàn cầm”. Hình ảnh so sánh thật hay và gợi cảm gợi tả âm thanh trầm bổng, du dương của tiếng suối chảy. Hình ảnh so sánh này làm em liên tưởng đến câu thơ của Hồ Chí Minh:

“ Tiếng suối trong như tiếng hát xa”

Cả hai bài đều lấy âm thanh do con người tạo ra để ví với âm thanh thiên nhiên. Cả hai bài đều là hình ảnh so sánh đẹp thể hiện sự cảm nhận tinh tế, tình yêu thiên nhiên của hai tác giả. Tuy nhiên, Nguyễn Trãi so sánh tiếng suối như tiếng đàn cầm phù hợp với tâm trạng của tác giả khi rời xa chốn triều chính về ở ẩn ở Côn Sơn còn Hồ Chí Minh so sánh tiếng suối như tiếng hát xa đã gửi gắm niềm lạc quan, yêu đời của người chiến sĩ Cách mạng.

Xem thêm:  Miêu tả cơn mưa rào mùa hạ

Bên cạnh đó, em vô cùng yêu quý, trân trọng nhân cách thanh cao, tâm hồn thi sĩ của Nguyễn Trãi gửi gắm qua đoạn trích. Nguyễn Trãi đã chủ động rời xa chốn quan trường đầy bon chen, danh lợi, lui về ở ẩn, vui thú cùng thiên nhiên:

“ Trong màu xanh mát ta ngâm thơ nhàn”

Chữ “nhàn” bộc lộ rõ tâm hồn trong sáng, không màng danh lợi thể hiện niềm vui được sống trong cảnh nhàn hạ. Nhưng ẩn sâu trong chữ “nhàn” ấy còn một nỗi niềm đau đáu, luôn lo nghĩ cho dân, cho nước nhà. Tấm lòng tha thiết với đất nước và nhân cách trong sáng thanh cao của nhà thơ làm em cảm phục biết bao!Và em cũng rất thích tình cảm yêu mến, gắn bó chan hòa với thiên nhiên của Nguyễn Trãi:

“ Ta nghe như tiếng đàn cầm bên tai
Ta ngồi trên đá như ngồi chiếu êm
Tìm nơi bóng mát ta lên ta nằm
Trong màu xanh mát ta ngâm thơ nhàn”

Điệp ngữ “ta” được lặp lại năm lần, mỗi lần là một tư thế, một tâm thế khác nhau: Nghe, ngồi, nằm, ngâm. Em hình dung nhà thơ đang sống trong những giây phút thảnh thơi tận hưởng những món quà vô giá do thiên nhiên ban tặng. Đó cũng thể hiện rõ sự hòa hợp, gắn bó với thiên nhiên. Với Nguyễn Trãi thiên nhiên không đơn thuần là thiên nhiên mà còn là bầu bạn của nhà thơ. Như vậy Nguyễn Trãi không chỉ có tình yêu thiên nhiên tha thiết mà còn là một con người có tâm hồn thi sĩ, nhân cách thanh cao.

Càng yêu thích nội dung đoạn thơ em càng yêu mến nét nghệ thuật đặc sắc của đoạn thơ. Các điệp ngữ “ Côn Sơn, ta, trong”được sử dụng hiệu quả tạo nên giọng điệu nhẹ nhàng, êm tai của đoạn thơ. Một loạt phép so sánh mới lạ thể hiện tâm hồn nhạy cảm, sự tinh tế trong liên tưởng, tượng tượng và miêu tả của nhà thơ.

Đoạn trích đã khép lại nhưng giai điệu ngân nga của bài thơ còn mãi trong em. Em càng tự hào về đại thi hào dân tộc. Em mong được một lần đến thăm Côn Sơn để khám phá vẻ đẹp thơ mộng của Côn Sơn và đồng điệu với nỗi niềm của Nguyễn Trãi.

Cảm nghĩ về bài thơ Bài ca Côn Sơn của Nguyễn Trãi – Dàn ý

1. Bài thơ nguyên văn viết bằng chữ Hán. Theo các nhà nghiên cứu thì bài thơ có thể được sáng tác trong khoảng thời gian Nguyễn Trãi bị triều thần nhà Lê chèn ép, phải cáo quan về ở ẩn trong trang ấp của ông ngoại (Trần Nguyên Đán) tại Côn Sơn (huyện Chí Linh, tỉnh Hải Dương).

2. Đoạn trích nằm ở phần đầu của bài thơ đã vẽ lên bức tranh thiên nhiên kì thú của Côn Sơn với không gian khoáng đạt, thanh tĩnh, sáng sủa và những cảnh vật thơ mộng, đẹp đẽ.

Xem thêm:  Bình luận về câu tục ngữ Tốt gỗ hơn tốt nước sơn

 Đồng thời chúng ta cũng bắt gặp một sự giao hoà tuyệt diệu giữa con người và thiên nhiên, một nhân cách thanh cao, một tâm hồn rất mực thi sĩ, tài hoa. Tuy nhiên, đằng sau cái cảnh “Trong màu xanh mát ta ngâm thơ nhàn” ấy, người đọc vẫn nhận thấy một sự “cực chẳng đã” của thi nhân, một người vốn luôn thường trực một nỗi niềm: “Bui một tấc lòng trung với hiếu – Mài chăng khuyết, nhuộm chăng đen” hay “Bui một tấc lòng ưu ái cũ – Đêm ngày cuồn cuộn nước triều đông”. Đó là nỗi lòng luôn đau đáu vì nước, vì dân; luôn khát khao được đem tâm trí và sức lực để phục vụ đất nước, phục vụ nhân dân cửa ức Trai.

3. Đoạn trích có tám câu thơ dịch, theo thể lục bát. Trong đó những câu tục tập trung miêu tả cảnh sắc của Côn Sơn và những câu bát tập trung thể hiện tâm trạng, hành động của nhà thơ trước thiên nhiên tươi đẹp ấy.

– Côn Sơn là một vùng đất có sức hút kì lạ với Nguyễn Trãi. Không phải ngẫu nhiên mà hai lần cáo quan về ở ẩn ông đều tìm đến với Côn Sơn. Sao lại thế? Có lẽ bức tranh của Côn Sơn trong đoạn trích thơ này sẽ giúp ta phần nào lí giải được điều ấy. Đó là một Côn Sơn có thiên nhiên trong sáng, khoáng đạt, có suối chảy rì rầm, đá rêu phủ, thông mọc dày đặc bên ghềnh và trúc mọc xanh mát trong rừng. Chỉ với vài nét vẽ liệt kê cảnh sắc đơn sơ thế thôi mà bức tranh hiện lên thật hữu tình, thơ mộng.

– Cùng với miêu tả cảnh đẹp, nhà thơ cũng đã thể hiện rất rõ cái đắm say của mình với cảnh ấy. Nghe tiếng suối chảy nhà thơ như nghe tiếng đàn cầm, ngồi trên đá rêu nhà thơ cảm thấy như đang ngồi trên chiếu êm, rồi ông còn tìm vào ghềnh thông nằm hóng mát, vào rừng trúc xanh để ngâm “thơ nhàn”.

Ở đoạn trích này, ngoài nghệ thuật so sánh để làm nổi bật cái đẹp thơ mộng hữu tình của thiên nhiên (như tiếng đàn cầm, như ngồi chiếu êm, như nêm) nhà thơ còn sử dụng rất thành công nghệ thuật điệp ngữ. Từ “ta” (nhân vật trữ tình – nhà thơ) được lặp lại năm lần (ta nghe, ta ngồi, ta lên, ta nằm, ta ngâm). Với cách lặp đi lặp lại ấy, Nguyễn Trãi đã khẳng định và nhấn mạnh cái chủ động và tư thế hoà mình một cách trọn vẹn với thiên nhiên. Sự hoà nhập này đã thể hiện được cái phong thái ung dung, phóng khoáng của thi nhân. Đây là phẩm cách thanh cao nhưng cũng mộng mơ của nhà thơ. Tuy nhiên, ẩn sau cái “nhàn” ấy vẫn là một nỗi niềm đau đáu hướng về đất nước, hướng về nhân dân.

Thống kê tìm kiếm

Check Also

Em hãy giải thích câu tục ngữ "Uống nước nhớ nguồn"

Em hãy giải thích câu tục ngữ “Uống nước nhớ nguồn”

Em hãy giải thích câu tục ngữ "Uống nước nhớ nguồn" Bài làm Uống nước …

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *